Buğday Derneği’nden COP31 çağrısı
İklim krizi ve gıda sistemlerinin geleceğine dikkat çeken Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği, agroekolojik dönüşümün artık bir tercih değil zorunluluk olduğunu vurguladı
COP31 İklim Zirvesi ile birlikte iklim krizinin gıda sistemleri üzerindeki etkileri yeniden gündeme geliyor. Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği, yayımladığı politika metninde gıda krizinin yalnızca tarımsal üretim ve rekolte kayıpları üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti. Dernek, üretimden işleme, depolamadan nakliyeye, tüketimden atık yönetimine kadar bütün sürecin iklim politikalarının bir parçası olarak ele alınmasını istedi.
Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) Altıncı Değerlendirme Raporu'na dayandırılan verilere göre gıda sistemleri, küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 21-37'sini oluşturuyor. Bu kapsamda tarımsal üretimin yanı sıra arazi kullanımı ve tedarik zincirindeki faaliyetlerin de iklim politikalarının parçası olması gerektiği vurgulanıyor.
Buğday Derneği, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “İklim değişikliğinin hem faili hem de mağduru olan gıda sistemlerinin bu çift yönlü bakış açısıyla yeniden ele alınması gerekiyor.” ifadelerini kullandı.
“AGROEKOLOJİK DÖNÜŞÜM BİR ZORUNLULUK”
Buğday Derneği, iklim kriziyle mücadele ve değişen koşullara uyum sağlanabilmesi için endüstriyel gıda sisteminin agroekolojik yaklaşım doğrultusunda dönüştürülmesini öneriyor.
Agroekolojinin doğayla uyumlu üretim yöntemlerini, dış girdiye bağımlılığın azaltılmasını, adil paylaşım ağlarını ve sağlıklı gıdaya erişimi esas aldığını belirten dernek, doğru planlama ve kamusal destekle 5 ila 10 yıl içinde ekolojik, adil ve sürdürülebilir bir gıda sisteminin oluşturulabileceğine dikkat çekiyor.
Derneğin politika önerileri arasında tarımsal üretimde sentetik kimyasallar yerine doğa dostu girdilerin kullanılması, monokültür üretim yerine polikültür yöntemlerinin benimsenmesi ve yoğun toprak işlemenin azaltılması bulunuyor.
Toprağın organik madde miktarının ve su tutma kapasitesinin korunmasının iklim değişikliğine karşı dayanıklılık açısından önem taşıdığı belirtilirken, üretimde biyoçeşitliliğin ve toprak canlılığının gözetilmesi gerektiği ifade ediliyor.
YEREL GIDA AĞLARI VE DAYANIŞMA EKONOMİLERİ DESTEKLENMELİ
Buğday Derneği, gıda tedarik zincirindeki mesafelerin kısaltılmasının ve yerel üretici-tüketici ağlarının güçlendirilmesinin karbon salımını azaltabileceğine işaret ediyor.
Yerel, katılımcı ve adil gıda ağlarının yanı sıra dayanışma ekonomilerinin desteklenmesi de öneriler arasında yer alıyor. Dernek, tüketicilerin yalnızca gıdayı satın alan kişiler olarak değil, üretim süreçlerine katkı sunan “türeticiler” olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Agroekolojik dönüşümün gerçekleşebilmesi için çiftçilerin üretim planlamasından tohum seçimine, toprak onarımından su yönetimine kadar farklı alanlarda desteklenmesi gerektiğine dikkat çekiliyor.
Dernek, şirket girdilerini ve sentetik kimyasal kullanımını destekleyen teşvikler yerine toprak sağlığını, biyoçeşitliliği ve agroekolojik yöntemleri esas alan çiftçi hibelerinin oluşturulmasını öneriyor.
Türkiye'nin farklı bölgelerinde pilot uygulama alanları belirlenerek üreticilere eğitim, ekipman, gerektiğinde organik preparat ve pazarlama desteği sağlanması da politika önerileri arasında bulunuyor. Hatay'da yürütülen Tarımsal Üretimde Onarıcı Dönüşüm Projesi'nin bu konuda örnek oluşturabileceği belirtiliyor.
“GIDA BİR META DEĞİL, TEMEL BİR HAK”
Bilgi paylaşımı ve örgütlenmenin de dönüşümün önemli parçalarından biri olduğunu belirten dernek, çiftçiden çiftçiye ve üreticiden tüketiciye deneyim aktarımını sağlayan ekolojik öğrenme ağlarının desteklenmesini istiyor. Geleneksel üretim bilgisinin modern ekoloji bilimiyle birleştirildiği eğitim programlarının yaygınlaştırılması gerektiğini vurguluyor.
Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği, COP31 öncesinde yaptığı çağrıda gıdanın ticari bir meta değil, temel bir hak olarak ele alınması gerektiğini belirterek kamu kurumlarını, yerel yönetimleri, sivil toplum kuruluşlarını ve yurttaşları agroekolojik dönüşümün parçası olmaya davet etti.