21. yüzyılda işçi hakları geriliyor
Toplum Çalışmaları Enstitüsü tarafından paylaşılan ve Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC) verilerine dayanan rapora göre sendikal hakları kısıtlayan ülke sayısı 9 yılda 82’den 113’e çıktı
Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü dolayısıyla yayımladığı çalışma, son on yılda sendikal hak ihlallerinin dünya genelinde belirgin biçimde arttığını ortaya koydu. Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC) verilerine dayanan rapor, aynı zamanda baskı yöntemlerinin doğrudan müdahaleden kurumsal araçlara doğru evrildiğine işaret ediyor.
113 ÜLKEYE YÜKSELDİ
“21. Yüzyılda İşçi Haklarının Küresel Görünümü” başlıklı çalışmaya göre, işçilerin sendika kurma ya da sendikaya katılma hakkını kısıtlayan ülke sayısı 2016’da 82 iken, 2025’te 113’e çıktı. Benzer şekilde, işçi haklarının temel direklerinden olan toplu pazarlık ve grev hakkı ihlalleri de son 9 yılda arttı. Toplu pazarlık hakkını ihlal eden ülkeler 89’dan 121’e çıktı.
BASKI YÖNTEMLERİ DEĞİŞİYOR
Çalışmada, hak ihlallerinin niteliğinde de dönüşüm yaşandığı belirtildi. Doğrudan fiziksel müdahalelerin yerini giderek daha fazla hukuki ve kurumsal mekanizmalar üzerinden uygulanan baskıların aldığı ifade edildi. Buna karşılık, işçilerin fiziksel şiddete maruz kaldığı ülke sayısında sınırlı da olsa görece bir iyileşme olduğu kaydedildi.
BÖLGESEL EŞİTSİZLİK SÜRÜYOR
Raporda bölgesel farklara da dikkat çekildi. Kuzey Avrupa ülkeleri başta olmak üzere erken sanayileşmiş toplumların işçi hakları açısından daha yüksek standartlara sahip olduğu belirtilirken, Afrika ve Latin Amerika’daki birçok ülkenin bu standartların gerisinde kaldığı ifade edildi.
YENİ DÖNEMİN ETKİLERİ
Çalışmada ayrıca, yapay zekâ ve teknolojik dönüşümün işgücü yapısını değiştirdiği, bu sürecin işçi hakları üzerindeki etkilerinin önümüzdeki dönemde daha belirgin hale geleceği vurgulandı. Emek-sermaye ilişkilerinin yeniden şekillendiğine dikkat çekilen raporda, küreselleşme ve çok uluslu şirketlerin yatırım stratejilerinin de bu tabloyu etkileyen temel faktörler arasında yer aldığı belirtildi.
TÜRKİYE ÇALIŞANLAR İÇİN EN KÖTÜ 10 ÜLKEDEN BİRİ
Öte yandan, ITUC’un 2025 Küresel Haklar Endeksi’ne göre işçiler için en kötü koşullara sahip ülkeler arasında Bangladeş, Belarus, Ekvador, Mısır, Esvatini, Myanmar, Nijerya, Filipinler, Tunus ve Türkiye yer aldı. 151 ülkeyi kapsayan endeks, işçi ve sendika haklarının küresel ölçekte ciddi bir gerileme içinde olduğunu ortaya koyuyor.