“En büyük yük yine konut ve kira"
TÜİK'in 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması'na göre Türkiye'de hanehalklarının tüketim harcamalarında en büyük payı yüzde 29,3 ile konut ve kira harcamaları aldı
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) yayımladığı 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarına göre Türkiye genelinde hanehalklarının tüketim amaçlı yaptığı harcamalar içinde en yüksek payı yüzde 29,3 ile konut ve kira harcamaları aldı. Ulaştırma harcamaları yüzde 20,5 ile ikinci sırada yer alırken, gıda ve alkolsüz içecek harcamalarının payı yüzde 17,3 olarak hesaplandı. Toplam tüketim harcamalarında en düşük paya sahip kalemler ise yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler, yüzde 1,8 ile eğitim hizmetleri ve yüzde 2,2 ile sağlık harcamaları oldu.
Gelire göre sıralı yüzde 20'lik grupların tüketim harcamaları incelendiğinde, gelir düzeyi düştükçe konut ve gıdanın bütçedeki ağırlığının arttığı görüldü. En düşük gelir grubunda yer alan haneler harcamalarının yüzde 38,7'sini konut ve kiraya, yüzde 29,2'sini gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdı. Aynı grubun ulaştırma harcamalarının payı yüzde 8,6'da kaldı. Buna karşılık en yüksek gelir grubundaki haneler ulaştırmaya yüzde 25, konut ve kiraya yüzde 25,7, gıda ve alkolsüz içeceklere ise yüzde 12,4 pay ayırdı. Böylece yüksek gelirli hanelerin ulaştırmaya ayırdığı payın, düşük gelirli hanelerin ayırdığı payın yaklaşık üç katına ulaştığı görüldü.
GELİR KAYNAĞI TERCİHLERİ BELİRLİYOR
Araştırma, hanelerin temel gelir kaynaklarına göre harcama kalıplarının da farklılaştığını ortaya koydu. Temel gelir kaynağı maaş, ücret ve yevmiye olan haneler bütçelerinin yüzde 26,4'ünü konut ve kiraya, yüzde 21,9'unu ulaştırmaya ve yüzde 16'sını gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdı. Müteşebbis geliri elde eden hanelerde ise ulaştırma harcamalarının payı yüzde 25,9 ile ilk sıraya çıkarken, konut ve kira harcamalarının payı yüzde 25,5, gıda harcamalarının payı ise yüzde 17 oldu.
KONUT HARCAMALARI YÜZDE 41'E ÇIKTI
Hanehalkı büyüklüğüne göre yapılan değerlendirmede, tek kişilik hanelerin bütçelerinde konut ve kira harcamalarının belirgin şekilde öne çıktığı görüldü. Tek kişilik haneler tüketim harcamalarının yüzde 41'ini konut ve kiraya ayırırken, gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yüzde 14,3, ulaştırmanın payı ise yüzde 14,4 oldu. Altı ve daha fazla kişinin yaşadığı hanelerde ise gıda harcamalarının payı yüzde 23,7'ye yükselirken, konut ve kira harcamalarının payı yüzde 24,4 olarak gerçekleşti. Böylece tek kişilik hanelerin konut ve kiraya ayırdığı payın kalabalık hanelere göre yaklaşık 1,7 kat daha yüksek olduğu görüldü.
MEYVE VE SEBZELER İSRAF EDİLİYOR
Araştırmada hanehalklarının gıda israfına ilişkin bulgular da yer aldı. Buna göre en fazla israf edilen gıda grubu yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler oldu. Bu grubu yüzde 32,5 ile ekmek ve yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri izledi. Kuru bakliyatların israftaki payı yüzde 5,9 olurken, makarna yüzde 2,7, et ve et ürünleri yüzde 2,7 ve diğer gıdalar yüzde 1,3 pay aldı.