Kiracılar barınma hakkı için örgütleniyor

Barınma ve kira krizine karşı kurulan sendika, kamusal konut politikalarının geliştirilmesini, ve kira zamlarının gelir artışını aşmamasını talep ediyor. Sendikanın kurucularından Fatma Gül Eryıldız Şenvardar ile konuştuk

19 Kasım 2026 - 15:10

Kiracıların artan kira bedelleri ve tahliye baskısına karşı ortak bir örgütlenme çatısı altında bir araya gelmesi amacıyla kurulan Kiracılar Sendikası, ilk toplantısını 15 Kasım Pazar günü Bostancı’daki Birleşik Metal-İş Sendikası konferans salonunda düzenledi. Yurttaşların yanı sıra siyasi parti, sendika, sivil toplum kuruluşları ve demokratik kitle örgütlerinin temsilcilerinin katıldığı toplantıda, barınma krizinin farklı boyutları ve kiracıların ortak mücadele olanakları ele alındı. Sendika, kuruluş manifestosunda barınma sorununu yalnızca konut bulma meselesi olarak değil, geçim, güvence ve yaşam hakkıyla bağlantılı yapısal bir sorun olarak tanımlıyor. Ücretliler, emekliler, öğrenciler, işsizler ve güvencesiz çalışan kiracıların ortak örgütlenmesi olarak kendisini tanımlayan sendika, kiracıların haklarını birlikte savunmasını ve karar süreçlerine katılmasını hedefliyor. Sendika, aynı bina ve mahallede yaşayan kiracıların kolektif gruplar halinde bir araya gelmesini, hak atölyeleri ve kiracı rehberleriyle hakların öğrenilmesini, hukuki süreçlerin birlikte yürütülmesini amaçlıyor. Mülk sahipleriyle yaşanan bireysel uyuşmazlıkların ötesinde, barınma krizine karşı kamusal konut politikaları geliştirilmesini de talep ediyor.

“YAŞAMIN HER ALANINI ETKİLİYOR”
Kiracılar Sendikası kurucularından şehir plancısı Fatma Gül Eryıldız Şenvardar ile sendikanın kuruluş sürecini, örgütlenme hedeflerini ve barınma krizine karşı çözüm önerilerini konuştuk.
Kiracılar Sendikası’nın kuruluşunun, kiracıların yıllardır bireysel olarak çözmeye çalıştığı sorunların ortak bir mücadele ihtiyacını ortaya çıkarmasıyla şekillendiğini belirten Şenvardar, barınma krizinin insanların yaşamının farklı alanlarını etkilediğine dikkat çekti. Kiracıların ekonomik koşullarını ve örgütlenme ihtiyacını anlatan Şenvardar, şöyle konuştu: “Gelirinin yarısını kiraya veren bir hane, sofrasından, ısınmasından, çocuğunun eğitiminden ve sağlığından kısmak zorunda kalıyor. Evinden çıkarılma korkusuyla yaşayan bir insan yarınını planlayamıyor, işyerinde hakkını arayamıyor. Her an taşınma baskısıyla karşılaşan biri ‘ev, kira, semt benim’ de diyemiyor, aidiyet ve köklü bağlar kuramıyor. Bu yüzden barınma krizi yalnızca bir konut sorunu değil, bir geçim, bir güvence ve bir insan onuru sorunudur. Bir toplumda insanlar başlarını sokacakları bir evi bile güvence altına alamıyorsa, orada ne çalışmanın ne de emekliliğin bir karşılığı kalmaz.”

KİRACI ORANI YÜKSELİYOR!
Kiracı oranının 2012’de yüzde 20,9 iken bugün yüzde 28’e yaklaştığını söyleyen Şenvardar, İstanbul’da ortalama kira bedelinin de hane gelirinin yarısına yaklaştığını vurguladı. Şenvardar şu bilgileri paylaştı: “Son bir yılda kiralar yüzde 48 artarken asgari ücret yüzde 27 arttı. Temmuz 2023’te yüzde 25’lik artış sınırının kalkmasıyla milyonlarca kiracı karşılayamayacakları zamlarla yüz yüze kaldı. Sözleşme başında imzalatılan tarihsiz tahliye taahhütnameleri ve kentsel dönüşümde hak sahibi sayılmayan kiracılar da bu sorunların bir parçası. Herkes bunun kendi sorunu olmadığını biliyordu ama örgütlü bir şekilde yanıt verebilecekleri bir kanal yoktu. Yapısal bir soruna ancak örgütlü bir yanıt verilebilir.”

Kiracı olan herkesin sendikaya üye olabileceğini ve karar süreçlerine katılabileceğini söyleyen Şenvardar, uzmanların da çalışma grupları aracılığıyla örgütlenmeye katkı sunacağını belirtti. Örgütlenmenin bina ve mahalle ölçeğinde kurulacağını vurgulayan Şenvardar, üyelik ve çalışma biçimlerine ilişkin şunları söyledi: “Kiracı olan herkes üye olabilir ve kararlara katılabilir. Hukukçular, plancılar, mimarlar, sosyologlar ve diğer dayanışmacılar çalışma gruplarında yer alarak bilgilerini kiracıların kararlarını güçlendirmek için sunacaklar. Örgütlenmenin temeli bina ve mahalle ölçeğidir. Aynı binada, aynı mahallede yaşayan kiracıların birbirini bulmasını sağlayıp onları kolektif kiracı grupları halinde bir araya getireceğiz. Hak atölyeleri ve kiracı rehberleriyle haklarımızı birlikte öğreneceğiz, hukuki süreçleri de birlikte yürüteceğiz.”

KİRA ARTIŞLARINA GELİR SINIRI TALEBİ
Kiracılar Sendikası, kira artışlarının yalnızca enflasyon oranına göre belirlenmesine karşı çıkıyor. Sendikanın önerisi, tüketici fiyat endeksi ile ücretler, kamu görevlisi maaşları ve emekli aylıklarındaki ortalama artışı yansıtan gelir endeksinden düşük olanın kira artışına üst sınır oluşturması. Şenvardar, mevcut uygulamanın kiracıların üzerindeki yükü artırdığını belirterek önerilerini şöyle anlattı: “Bugün yasal üst sınır, on iki aylık tüketici fiyat endeksi ortalaması. Ücretler ve emekli aylıkları enflasyonun gerisinde kaldığında, bu durum kira yükünü her yıl biraz daha ağırlaştırıyor. Kira artışı, tüketici fiyat endeksi ile ücretler, kamu görevlisi maaşları ve emekli aylıklarındaki ortalama artışı yansıtan, kamu tarafından ilan edilecek bir gelir endeksinden hangisi düşükse, onunla sınırlanmalı. Bu sınır, beş yılın sonunda açılan kira tespit davalarında da gözetilmeli ve kiracı değiştiğinde kiranın serbestçe artırılmasıyla aşılmamalı. Bunun için konutun konumuna ve niteliğine dayanan, kamuya açık bir referans kira endeksi istiyoruz; kira baskısının yüksek olduğu bölgelerde yeni sözleşmeler de bu endeksin üzerine çıkmamalı.”

“KALICI BİR SİSTEMİ SAVUNUYORUZ”
Sendika, kira giderlerinin hane gelirinin üçte birini aşmamasını da kamusal bir hedef olarak tanımlıyor. Bu sınırın üzerinde kira ödemek zorunda kalan hanelere destek sağlanmasını, uzun süre boş tutulan konutların ve çok sayıda konuta sahip büyük mülk sahiplerinin vergilendirilmesini öneriyor. Şenvardar, bu talepleri şöyle ifade etti: “Üçte bir hedefi kamusal bir taahhüt olarak benimsenmelidir. Hiçbir hane gelirinin üçte birinden fazlasını kiraya ayırmak zorunda kalmamalı; bu eşiği aşan hanelere kamu tarafından kira desteği sağlanmalı.”

Şenvardar, mevcut sosyal konut uygulamalarının kalıcı bir kiralık konut sistemi oluşturmadığını belirterek “Türkiye’de sosyal konut bugüne kadar satılık konut olarak üretildi; kamu arazisi üzerinde yapılan konutlar da birkaç yıl içinde piyasaya karıştı. Biz kalıcı bir sistemi savunuyoruz: kamu mülkiyetinde kalan, satılmayan ve hane gelirine göre belirlenen bedellerle kiralanan konutlar. Kira, hanenin gelirinin üçte birini aşmamalı; gelir düştükçe bedel de düşmeli.” dedi. 

Bu konutlarda önceliğin, gelirine göre piyasada konut bulamayan hanelere verilmesini isteyen Şenvardar, düşük ücretliler, emekliler, öğrenciler ve kentsel dönüşüm nedeniyle yerinden edilen vatandaşların ve tahliye sonrası evsiz kalma riski taşıyanların öncelikli gruplar arasında yer alması gerektiğini de vurguladı. 

TAHLİYE KARŞISINDA HUKUKİ GÜVENCE
Kiracılar Sendikası’nın talepleri arasında, sözleşme başlangıcında imzalatılan tarihsiz tahliye taahhütnamelerinin geçersiz sayılması, tahliye süreçlerinde hukuki güvencelerin güçlendirilmesi ve kiracılara ücretsiz avukat desteği sağlanması da bulunuyor. Şenvardar, mevcut yasal güvencelerin uygulamada kiracıları korumakta yetersiz kaldığını belirterek şöyle devam etti: “Bu konuda acil taleplerimiz var. Birincisi, sözleşme başında, kiracı konutu teslim almadan önce imzalatılan tarihsiz tahliye taahhütnameleri açıkça geçersiz sayılmalıdır. İkincisi, ihtiyaç ve yeniden inşa gerekçesiyle tahliyede mevcut güvencenin sağlanması gerekiyor. Kanun, bu gerekçeyle boşaltılan konutun 3 yıl geçmeden başkasına kiralanmasını yasaklıyor ve aykırılık halinde kiracıya en az 1 yıllık kira tutarında tazminat öngörüyor; ancak uygulamada kiracılar bu tazminata nadiren ulaşabiliyor. Üçüncüsü, arabuluculukta ve yargıda kiracıya ücretsiz avukat desteği sağlanmalı, kiracının onayıyla sendika temsilcisi sürece katılabilmeli. Yapısal olarak da on yıllık sürenin sonunda mülk sahibine tanınan gerekçesiz fesih imkânı kaldırılmalı; hiçbir hane tahliye nedeniyle evsiz kalmamalıdır.”

“Bu talepler için mahallelerde örgütleneceğiz, ortak sorunlarımızı ortak müzakerelere ve kampanyalara taşıyacağız.” diyen Şenvardar, “Kira mevzuatını değiştirme yetkisini elinde tutan merkezi yönetimi yasal düzenlemeye, büyük mülk sahiplerini ve şirketleri de kiracılarla masaya oturmaya zorlayacağız. Mücadelemiz, geçimini kira geliriyle sağlayan küçük mülk sahiplerine değil, konutu spekülasyon aracına çeviren büyük şirketlere ve bu düzeni sürdüren politikalara yönelik. Evler yaşamak içindir.” dedi. 


ARŞİV