Türkiye’nin maden haritası çıkarıldı
Polen Ekoloji Kolektifi, Türkiye genelindeki maden ihalelerini, ruhsat kararlarını ve madencilik faaliyetlerinin yayılımını görünür kılan “Ekstraktivizm Haritası”nı kamuoyuyla paylaştı
Polen Ekoloji Kolektifi, Türkiye’de madencilik faaliyetlerinin coğrafi dağılımını ve bu faaliyetlere ilişkin idari kararları tek bir platformda buluşturan Ekstraktivizm Haritası'nı erişime açtı. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün (MAPEG) kamuya açık verilerinden yararlanılarak oluşturulan harita, maden ihale sahalarını, taşınmaz ve ruhsat kararlarını kullanıcıların inceleyebileceği, filtreleyebileceği ve karşılaştırabileceği bir sistem üzerinden sunuyor.
Harita yalnızca madencilik faaliyetlerinin yürütüldüğü bölgeleri değil, bu faaliyetlerin hangi tarihlerde ve hangi kararlarla genişlediğini de takip etmeyi mümkün kılıyor. Böylece Türkiye genelinde maden sahalarının yayılımını incelemek, farklı bölgelerdeki kararları karşılaştırmak ve madencilik politikalarının arazi kullanımı üzerindeki etkilerini değerlendirmek kolaylaşıyor.
1 MİLYON 498 BİN 23 HEKTAR ALAN İHALEYE AÇILDI
Ekstraktivizm Haritası'na ilişkin yayımlanan veriler, Türkiye'de madencilik faaliyetleri için ihale edilen alanların büyüklüğünü gözler önüne seriyor. Çalışmaya göre MAPEG tarafından ihaleye açılan toplam alan 1 milyon 498 bin 23 hektara ulaştı. Bu büyüklük, Balıkesir ilinin yüzölçümünü geride bırakıyor. İhaleler sonucunda maden şirketlerine satıldığı belirtilen alan ise 634 bin 796 hektar olarak kaydedildi. Söz konusu büyüklük, Tekirdağ'ın yüzölçümünü aşıyor. Veriler, madencilik faaliyetlerinin yalnızca belirli bölgelerle sınırlı kalmadığını, Türkiye'nin farklı coğrafyalarında geniş alanları kapsayan bir yayılım gösterdiğini ortaya koyuyor.
BİNLERCE MADEN SAHASI İHALESİZ DEVREDİLDİ
Haritaya ilişkin çalışmalarda dikkat çeken başlıklardan biri de maden sahalarının şirketlere devredilme yöntemleri oldu. Paylaşılan bulgulara göre Taşınmaz Komisyonu kararları kapsamında 10 binden fazla maden sahasının ihalesiz olarak şirketlere devredildiği belirtildi. Çalışmada, bu devirlerin kamu kaynaklarının özel şirketlere aktarılması bakımından değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor.
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreçlerine ilişkin veriler de tartışma yaratan bir başka başlığı oluşturuyor. İncelenen madencilik projelerinin yüzde 92,6'sının ÇED kapsamında olumlu karar aldığı ya da değerlendirme sürecinden muaf tutulduğu ifade ediliyor.
Bunun yanı sıra Erzincan İliç ve Ağrı Diyadin'deki altın madenciliği faaliyetleri, Eskişehir Beylikova'daki nadir toprak elementleri aramaları ve çeşitli bölgelerdeki petrol ile doğal gaz arama faaliyetleri, madencilik ve diğer yer altı kaynaklarının çıkarılmasına yönelik çalışmaların coğrafi çeşitliliğini gösteriyor.
EKOLOJİK MÜCADELE İÇİN DİJİTAL TAKİP ARACI
Polen Ekoloji Kolektifi'nin geliştirdiği harita, madencilik faaliyetlerine ilişkin dağınık durumdaki kamu verilerini tek bir dijital ortamda bir araya getiriyor. Dijital bir takip aracı özelliği sunan harita, madencilik projelerinin tarım alanları, ormanlar, su havzaları ve yerleşim bölgeleriyle ilişkisini araştıran çalışmalar açısından önem taşıyor. Harita, yerel toplulukların yaşadıkları bölgelerdeki madencilik kararlarına ilişkin bilgi edinmesini ve bu kararları zaman içinde izlemesini de kolaylaştırmayı hedefliyor.
Kolektif, haritanın hazırlanma amacını, madencilik faaliyetlerinin nerede, ne zaman ve hangi kararlarla genişlediğini izlemeyi kolaylaştırmak olarak açıklıyor. Çalışmanın araştırmacılar, gazeteciler, yerel topluluklar ve ekstraktivizme karşı mücadele yürütenler için bir şeffaflık ve takip aracı olması amaçlanıyor.
KAMUYA AÇIK VERİLER TEK PLATFORMDA
Ekstraktivizm Haritası'nda farklı dönemlere ait resmî kararlar ve veri setleri bir arada değerlendiriliyor. Çalışmada 23 Ocak 2020 ile 7 Eylül 2026 arasındaki resmî kararlar, 2023-2025 dönemindeki maden ihaleleri ve 2022 yılından Şubat 2026'ya kadar uzanan Taşınmaz Komisyonu devirleri yer alıyor. ÇED süreçleri bakımından ise 2020 yılı başından Ağustos 2026'ya kadar olan veriler inceleniyor.
Farklı tarihlerde yayımlanmış kararların coğrafi verilerle birleştirilmesi, madencilik faaliyetlerinin zaman içerisindeki değişiminin daha bütünlüklü biçimde değerlendirilmesine olanak sağlıyor.