Yapay Zekâ Eylem Planı yayımlandı
Yapay Zekâ Eylem Planı; 10 bin uzman, 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli, 1 GW veri merkezi kapasitesi ve 10 milyar dolarlık yatırım hedeflerini içeriyor. TÜİK verilerine göre ise 2025'te yapay zekâ kullanan girişimlerin oranı yüzde 7,5 olarak gerçekleşti
Türkiye'nin 2026-2030 dönemine yönelik Yapay Zekâ Eylem Planı uygulamaya alındı. Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile uygulamaya alınan plana göre Türkiye 2030'a kadar 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirmeyi, 1 GW veri merkezi kapasitesine ulaşmayı ve en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımını mobilize etmeyi hedefliyor. Planın ilk adımlarından biri, yapay zekâ okuryazarlığının artırılması. e-Devlet ile entegre bir yapay zekâ değerlendirme sistemi kurulacak ve vatandaşların yetkinlik seviyelerine göre eğitim programlarına yönlendirilmesi sağlanacak. Ulusal Yapay Zekâ Okuryazarlığı Programı kapsamında ilk 12 ayda en az 1,5 milyon, 24 ay sonunda ise toplam 5 milyon vatandaşın programı tamamlaması hedefleniyor. Programın 81 ilde atölyelerle yaygınlaştırılması ve ilk altı ayda en az 1.000 eğiticinin yetiştirilmesi de planlanıyor.
10 BİN UZMAN YETİŞTİRİLECEK
Türkiye'nin yapay zekâ alanındaki insan kaynağını büyütmek için 2030'a kadar 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirilmesi hedefleniyor. Yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi ve çalıştırılması için gereken hesaplama altyapısının güçlendirilmesi de planın başlıkları arasında. Türkiye'nin 2030'a kadar 1 GW veri merkezi kapasitesine ulaşması hedeflenirken, araştırmacılar, girişimler ve KOBİ'lerin hesaplama kapasitesine erişimini artırmak amacıyla "Herkes için GPU" programı hayata geçirilecek. Program kapsamında yılda 10 milyon GPU-saat hesaplama kapasitesine esnek erişim imkânı sunulması planlanıyor. Hesaplama altyapısı için ayrıca en az 10 milyar dolarlık, özel sektör ağırlıklı yatırımın mobilize edilmesi hedefleniyor.
25 MİLYAR TL’LİK FON
Eylem Planı, yapay zekâ girişimlerinin araştırma aşamasından ölçeklenmeye kadar desteklenmesi için iki aşamalı bir finansman yapısı öngörüyor.Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu için en az 10 milyar TL, Yapay Zekâ Büyüme Fonu için ise 15 milyar TL büyüklük hedefleniyor. Büyüme Fonu üzerinden en az 20 yapay zekâ girişiminin Seri A/B veya ölçeklenme yatırımına katkı sağlanması planlanıyor. Yapay zekâ uygulamalarının güvenli biçimde test edilebilmesi için düzenleyici deney alanları da oluşturulacak. Plan kapsamında yüksek etkili yapay zekâ sistemleri için güvenlik değerlendirmeleri, algoritmik etki değerlendirmeleri ve model kartları gibi mekanizmaların kullanılması öngörülüyor.Planın uygulanmasını izlemek üzere Ulusal Yapay Zekâ Kurulu görev yapacak. Eylemlerin hedef, bütçe, takvim ve performans göstergelerinin kamuya açık biçimde takip edilebilmesi için bir ilerleme ve şeffaflık portalı da oluşturulacak.
YÜZDE 7,5’E YÜKSELDİ
TÜİK'in ilk kez yayımladığı Yapay Zekâ İstatistikleri'ne göre, yapay zekâ teknolojilerinden herhangi birini kullanan girişimlerin oranı 2021'de yüzde 2,7 iken 2025'te yüzde 7,5'e yükseldi. Çalışan sayısı arttıkça kullanım oranı da yükseliyor. 250 ve üzeri çalışanı bulunan girişimlerin yüzde 24,1'i yapay zekâ kullanırken, bu oran 50-249 çalışanı bulunan girişimlerde yüzde 9,6, 10-49 çalışanı bulunan girişimlerde ise yüzde 6,6 seviyesinde bulunuyor. Yapay zekâ kullanan girişimlerde teknolojinin en yaygın kullanıldığı alan pazarlama ve satış oldu. Girişimlerin yüzde 46,5'i yapay zekâyı bu amaçla kullanırken, yüzde 41,1'i üretim veya hizmet süreçlerinde, yüzde 41'i Ar-Ge veya yenilik faaliyetlerinde, yüzde 40'ı ise işletme süreçleri ve yönetim ve organizasyon alanında kullanıyor.
Ancak yapay zekâ kullanımı henüz yaygınlaşmış değil. TÜİK verilerine göre herhangi bir yapay zekâ teknolojisi kullanmayan girişimlerin yüzde 9'u gelecekte yapay zekâ kullanmayı düşündüğünü belirtti. Yapay zekâ kullanmayan ancak kullanmayı düşünen girişimlerin yüzde 74,2'si, en önemli neden olarak işletmede ilgili uzmanlığın bulunmamasını gösteriyor. Bunu yüzde 67,4 ile maliyetlerin yüksek olması ve yüzde 62,4 ile yapay zekâ kullanımından doğabilecek zararlarda sorumluluğun kime ait olacağına ilişkin hukuki belirsizlikler takip ediyor.
GENÇLER ZİRVEDE
TÜİK'in verileri, bireysel yapay zekâ kullanımının şirketlerdeki kullanımdan daha yüksek olduğunu da gösteriyor. 2025 yılında 16-74 yaş grubundaki bireylerin yüzde 19,2'si üretken yapay zekâ kullandığını belirtti. Gençlerde kullanım oranı daha yüksek. 16-24 yaş grubunda üretken yapay zekâ kullanım oranı yüzde 39,4 olurken, 25-34 yaş grubunda yüzde 30, 35-44 yaş grubunda yüzde 15,5 olarak gerçekleşti. Eğitim seviyesi de kullanım oranını belirleyen unsurlardan biri oldu. Yükseköğretim mezunlarının yüzde 36,1'i üretken yapay zekâ kullanırken, bu oran lise veya mesleki lise mezunlarında yüzde 22,8, ilköğretim veya ortaokul mezunlarında yüzde 17,2 ve ilkokul mezunlarında yüzde 2,2 olarak kaydedildi. Üretken yapay zekâ kullanan bireylerin yüzde 79,7'si teknolojiyi özel amaçlarla, yüzde 33,8'i mesleki amaçlarla ve yüzde 31,4'ü örgün eğitim amacıyla kullandı.