Çocuk işçiliğine 'oyun'lu müdahale
Sosyal Oyun Sokakta ekibi, çocuk işçiliği sorununu görünür kılmak için kurguladığı interaktif performanslarla seyirciyi ‘izleyici’ değil, sahneye müdahil olarak çözüm arayan katılımcı olmaya davet ediyor
Şubat depremlerinden sonra, Clown Me In (Lübnan) ekibinden Sabine Choucair ve Fiziksel Tiyatro Araştırmaları’ndan (Türkiye) Güray Dinçol öncülüğünde; Clown Without Borders UK (Sınır Tanımayan Palyaçolar) desteğiyle kurulan Sosyal Oyun Sokakta (S.O.S), yeni bir proje başlattı. Türkiye’de giderek artan çocuk işçiliği sorununu daha fazla görünür ve tartışılır kılmayı hedefleyen “İşçi Değil Çocuk: Sokakta Bir Forum Tiyatrosu” isimli yeni proje için çalışmalar sürüyor.
EZİLENLERİN TİYATROSU
Proje, dezavantajlı topluluklarla dayanışmayı güçlendirmek ve psikososyal destek sağlamak için sosyal clown (sosyal alanlarda insanlarla iletişim kurmayı, empatiyi ve farkındalığı artırmayı amaçlayan bir palyaçoluk tarzı) ile katılımcı tiyatro yöntemini bir araya getiriyor. İzleyicilerle doğrudan etkileşim kurmak için de Augusto Boal'ın Forum Tiyatrosu tekniğini (ezilen insanların sorunlarını sahneye taşıyıp seyircinin oyuna müdahale ederek çözüm aradığı katılımcı bir tiyatro yöntemi) kullanıyor. İnteraktif performanslar yoluyla seyirci yalnızca gözlemci olmaya değil aynı zamanda müdahil olmaya, sorgulamaya ve çocuk işçiliğine dair gerçekliklere alternatif çözüm yolları hayal etmeye davet ediliyor. Gösterilerde sunulacak senaryolar, sokakta ve farklı işyerlerinde çalışan çocuklarla yapılan görüşmelerden toplanan gerçek hikayelere dayanıyor ve performansların temelini yaşanmış deneyimlerden kuruyor.
(Projenin fotoğraf çekimleri Kadıköy’de yapıldı)
CultureCIVIC: Kültür Sanat Destek Programı kapsamında Avrupa Birliği tarafından desteklenen projede, performanslar 10-12 Nisan ve 8-12-14 Mayıs 2026 tarihlerinde İstanbul’da seyircilerle buluşacak. Böylece şehrin kamusal mekanları kolektif sorun çözme ve refleks geliştirme platformlarına dönüştürecek. Proje, tiyatroyu sokaklara taşıyarak, tartışma için erişilebilir ortamlar yaratmayı ve aktif katılım yoluyla kamuyu, normalleşmiş adaletsizlikleri yeniden düşünmeye teşvik etmeyi amaçlıyor.
OYUN DEĞİL; GERÇEĞİN PROVASI
“Tiyatroda hep ‘keşke şöyle yapsaydı’ dedin mi? Peki ya çocuk işçiliği gibi köklü bir sorunu sahne üzerinde değiştirme şansın olsa?” diye soran S.O.S ekibi, şu çağrıyı yapıyor: “İşte tam da bunun için var Forum Tiyatro! Seyirci artık pasif izleyici değil, aktif katılımcı! Toplumsal sorunlara –bugün çocuk işçiliğine– sahne üzerinde çözüm arıyoruz. Önce bir toplumsal sorun –örneğin çocuk işçiliği– sahnelenir. Seyirciler istediği anda “DUR!” diyerek oyunu durdurabilir. Sonra? Sahneye çıkıp karakterin yerine geçer ve kendi çözümünü dener! İşte gerçek demokrasi budur. Forum Tiyatro sadece eğlence değil, bir değişim aracı! Çocuk işçiliği gibi zor bir konuda başkasının yerine geçerek empati kurarsın. Güvenli bir ortamda çözüm denersin. En güzeli? Kimse ‘doğru’ cevabı dayatmaz. Herkes kendi gerçeğini sahneye taşır. Bu sadece bir oyun değil; gerçeğin provası. Değişim, önce onu hayal edebilmekle başlar. Haydi, sahneyi birlikte değiştirelim!”
S.O.S HAKKINDA
Sosyal Oyun Sokakta (S.O.S), sahne sanatlarında fiziksel komedi türü olan clown disiplininin, insani yardım amaçlı bir kolu olan “sosyal clown” türünde gösterileriyle dezavantajlı bölge ve topluluklara ulaşıyor. Psikososyal destek ile dayanışmayı kahkaha üzerinden kuran Sosyal Oyun Sokakta (S.O.S), çocuklar, gençler ve yetişkinlerle birlikte oyun oynamanın rahatlatıcı ve bir aradalığı destekleyici gücünü yayıyor. Kurulduğu günden bugüne 15.000’in üzerinde kişiye ulaşan S.O.S, 2024 yılında Uluslararası Hrant Dink Ödülleri'nde “Işıklar” kategorisine seçildi. 2025 yılında ise Türkiye Tiyatro Buluşması Sencer Sağdıç Umut Ödülü’ne layık görüldü. Depremden etkilenen şehirler başta olmak üzere dezavantajlı bölgelerde, okullarda, çadır kentlerde, konteyner kentlerde; dayanışma festivalleri, tiyatro festivallerinde çocuklar ve yetişkinlerle buluşmaya devam ediyor.