Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun verilerine göre Türkiye’de 2025 yılında (şüpheli ölümlerle birlikte) toplam 591 kadın hayattan koparıldı. 2026’nın ilk altı ayında ise bu sayı 301’i buldu bile; yani şimdiden geçen yıla göre yüzde 10’un üzerinde bir artış var. İstatistikler bir acı gerçeği daha ortaya koyuyor: Kadınlar en güvenli hissettikleri evlerinde, en yakınları olan erkekler tarafından öldürülüyor. Şiddetten kaçmaya çalışanlarsa ne yeterli hukuki desteğe ne sosyal hizmete kavuşabiliyor. Türkiye’deki kadınlar üzerindeki şiddet, sadece fiziksel olarak değil, psikolojik, ekonomik ve sosyal olarak da giderek artıyor.
Durum dünyada da pek farklı değil. BM Kadın Birimi’nin (UN Women) yayımladığı son küresel rapora göre dünya genelinde her yıl yaklaşık 50 bin kadın ve kız çocuğu, eşi, partneri veya aile bireyleri tarafından öldürülüyor. Bu oran, tüm dünyada her 10 dakikada 1 kadının (günde ortalama 137 kadın) en yakınları tarafından öldürüldüğü anlamına geliyor.
Tüm bu rakamlar, erkek şiddetinin münferit öfke patlamalarından ibaret olmadığını gösteriyor. Kadınlar sistematik bir saldırıyla karşı karşıya. Sinema ise bu mücadelede bir tanıklık alanının yanı sıra kadınların direnişinin ve adalet arayışının kayıt defteri işlevini görüyor. Kadınların var olma mücadelesi dünyanın dört bir yanında beyazperdenin en çarpıcı anlatı alanlarından biri oluyor.
ŞİDDETİN GÖRÜNMEZ HALİ: ORTADOĞU VE İRAN
İnşallah Erkek Olur (Ürdün, 2023): Eşinin ani ölümüyle birlikte Ürdün’ün erkek egemen miras yasaları karşısında savunmasız kalan Nawal’ın mücadelesini anlatan film, ataerkil düzenin kadını mülksüzleştirme ve ekonomik olarak çaresiz bırakma pratiğini gözler önüne seriyor. Hukukun, aile bağlarının ve geleneklerin bir kadının yaşam alanını nasıl gasp edebileceğini gösteren sarsıcı bir hayatta kalma ve adalet arayışı.

Leyla’nın Kardeşleri (İran, 2022): Film, ekonomik krizin ve toplumsal çöküşün ortasında, ailesini ayakta tutmaya çalışan Leyla’nın dört ağabeyi ve bencil babasıyla verdiği mücadeleyi anlatıyor. Leyla, patriyarkal gururun kadın emeğini ve aklını nasıl görünmez kılıp sabote ettiğinin çok güçlü bir temsili olarak perdeye yansıyor.

Papicha (Cezayir, 2019): 1990’lar Cezayir İç Savaşı’nın karanlığında, radikal İslamcı ve ataerkil kuşatmaya karşı moda, tasarım ve kadın dayanışmasıyla direnen üniversiteli Nedjma’nın hikayesini anlatan film, kamusal alandan silinmeye çalışılan kadınların bedensel ve zihinsel özgürlük manifestosunu yazıyor.
MODERNİTE İLE GELENEK ARASINDA: TÜRKİYE
Tereddüt (Yön. Yeşim Ustaoğlu, 2016): Farklı sınıfsal ve kültürel dünyalardan gelen iki kadının kesişen travmaları üzerinden evlilik kurumunun içindeki cinsel ve psikolojik şiddeti ortaya koyan film, sınıf farkı gözetmeksizin kadınların nasıl şiddetle kuşatıldığını anlatıyor.

Mustang (Yön. Deniz Gamze Ergüven, 2015): Karadeniz’de bir kasabada yaşayan beş yetim kız kardeşin, en masum sosyal aktivitelerinin bile ataerkil baskı ve zorla evlendirme tehdidiyle nasıl bastırılmaya çalışıldığını anlatan film, bu baskıya karşı kız kardeşlerin geliştirdiği isyanı ve dayanışmayı anlatıyor.
Zenne Dancer (Yön. Caner Alper, Mehmet Binay, 2012): Türkiye'de “namus” cinayetleri ve homofobik şiddetin kesişim kümesini, gerçek olaylardan esinlenerek ele alan film, aile içi baskının ve eril egemenliğin bireylerin hayatını nasıl kararttığını gösteren cesur bir yapımlardan biri.
HUKUK, KÜLTÜR VE İNTİKAM: ABD

Thelma & Louise (Yön. Ridley Scott, 1991): Sinema tarihinin en bilinen feminist yol filmlerinden biri olan Thelma ve Louise, cinsel saldırı girişiminde bulunan bir erkeği meşru müdafaa ile öldüren iki kadının kaçış hikâyesini anlatıyor. Artık bir klasik haline gelen film erkek şiddetine, toplumsal düzene ve erkek egemen sisteme başkaldırıyı epik bir dille işliyor.
Sanık (Yön. Jonathan Kaplan, 1988): Gerçek bir olaydan uyarlanan film, toplu cinsel saldırıya uğrayan bir kadının hem saldırganlarla hem de toplumsal ve hukuki sistemin victim-blaming (mağduru suçlama) refleksleriyle mücadelesini ele alıyor. Jodie Foster’a Oscar kazandıran yapım, mahkeme salonunda adalet arayışının güçlü bir örneği.

Yetenekli Genç Kadın (Yön. Emerald Fennell, 2020): “İyi aile çocukları” dokunulmazlığıyla örtbas edilen cinsel suçları ve akademiden hukuka uzanan rıza ihlallerini kara mizah ve gerilim estetiğiyle tersyüz eden film, sistematik cezasızlığa karşı radikal bir hesaplaşma öneriyor.
FİZİKSEL ŞİDDETİN EN AĞIR HALİ: AVRUPA

Gözlerimi de Al (İspanya, 2003): İspanya’da kadına yönelik ev içi şiddet üzerine çekilmiş en sarsıcı ve gerçekçi filmlerden biri olan Gözlerimi de Al, eşinden gördüğü sistematik fiziksel şiddet nedeniyle gecenin bir yarısı oğlunu alıp evden kaçan Pilar’ın hikayesini anlatıyor. Film, şiddet faili kocanın “pişmanlık” ve “terapi” maskesiyle kurduğu manipülasyon döngüsünü ve kadının bu travmatik bağı kopararak kendi ayakları üzerinde durma mücadelesini derinlemesine inceliyor.
Dinozor (Birleşik Krallık, 2011): Film, dışarıdan bakıldığında son derece saygın, dindar ve sakin görünen bir adamın, kapalı kapılar ardında eşine uyguladığı ağır fiziksel ve cinsel şiddeti merkeze alıyor. İşçi sınıfı mahallesinde yolları kesişen iki yaralı insanın dayanışması üzerinden, “saygın erkek” imajının ardına gizlenen vahşeti ve kadının bu cehennemden kurtulma çabasını sert bir gerçekçilikle işliyor.

Sadece İkimiz (Fransa, 2023): İlk başta “kusursuz ve tutkulu bir aşk” gibi başlayan bir evliliğin, zamanla nasıl adım adım bir izolasyona, psikolojik kuşatmaya ve fiziksel şiddete dönüştüğünü anlatan film, failin kadını ailesinden ve işinden kopararak savunmasız bırakma stratejilerini ve kadının bu cendereden çıkış arayışını gerilimli bir dille aktarıyor.