Yüz yıllık İstanbul tek kitapta
İstanbul'un son yüzyılını farklı disiplinlerden 44 ismin kaleminden aktaran “Yüzyılın İstanbul'u" kitabı, kentin değişimini tarih, ekonomi, siyaset, mimarlık, kültür ve sanat ekseninde kapsamlı biçimde ele alıyor
İstanbul Ticaret Odası (İTO), Cumhuriyet’in 100 yıllık sürecinde İstanbul’un yaşadığı köklü değişimi, birikimi ve tarihsel dönüşümü kapsamlı bir yayınla kayıt altına aldı. Editörlüğünü Prof. Dr. Ahmet Emre Bilgili’nin üstlendiği "Yüzyılın İstanbul'u" başlıklı eser, İTO'nun “Kitap İstanbul” markası altında yayımlanarak kültür dünyasına kazandırıldı.
Eser, İstanbul'un 1923-2023 yılları arasındaki yüz yıllık serüvenini tarih, ekonomi, siyaset, mimarlık, eğitim, kültür, sanat ve gündelik yaşam gibi birçok başlık altında ele alıyor. Farklı disiplinlerden onlarca akademisyen ve uzmanın katkısıyla hazırlanan eser, kentin son bir asrını çok yönlü biçimde kayıt altına almayı amaçlıyor. 44 uzman, akademisyen ve sanatçının katkı sunduğu 892 sayfalık kitap, kent tarihinden ekonomiye, mimariden gastronomiye, gündelik yaşamdan sanat endüstrisine kadar geniş bir yelpazede şehrin son bir asırdaki panoramasını sunuyor.
Yaklaşık bir asırlık değişimi disiplinlerarası bir bakışla değerlendiren kitapta, Nazan Ölçer, Coşkun Yılmaz, Rahmi Asal, Ekrem Aytar, İlhan Kocaman, Nesrin Taşer, Emine Demir, Akansel Yalçınkaya, Hasan Büyükdede, Rahmi Deniz Özbay, Bülent Katkak, Sabahattin Aydın, Ahmet Emre Bilgili, Metin Çelik, Azmi Özcan, Ersin Şiyhan, Asude Alkallı, Bekir Berat Özipek, Erhan Erken, M. Sinan Genim, Özge Bilge Kara, Mahmut Ak, Levent Şahin, Sevtap İshakoğlu Kadıoğlu, Mustafa Gündüz, Necdet Subaşı, Mario Levi, Celile Eren Ökten, Arif Bilgin, Aynülhayat Uybadın, Kübra Sultan Yüzüncüyıl, Hasan Taşçı, İsrafil Kuralay, Önder Küçükerman, F. Çiçek Derman, Uğur Derman, Bekir Bilgili, Emin Nedret İşli, Âlim Kahraman, Abdulhamit Avşar, İhsan Kabil, Kâmil Engin, Murat Sâlim Tokaç, Murathan Yusufoğlu ve Şeyma Samur imzası bulunan isimler arasında yer alıyor.
DÖRT ANA BÖLÜM
Eser, “Tarihî İstanbul ve Arkeoloji”, “Ekonomik ve Siyasî Hayat”, “Şehir ve Sosyal Hayat” ile “Kültürün Başkenti” başlıklı dört ana bölümden oluşuyor. Her bölümde İstanbul’un son yüzyılda geçirdiği dönüşüm farklı yönleriyle inceleniyor.
“Tarihî İstanbul ve Arkeoloji” bölümünde Dr. Nazan Ölçer “Müzecilikte Bir Asrın Hikâyesi”ni kaleme alırken, Coşkun Yılmaz, Rahmi Asal ve Ekrem Aytar arkeolojik kazıları ele alıyor. İlhan Kocaman ile Nesrin Taşer Müze-i Hümâyun’u anlatırken, Coşkun Yılmaz Ayasofya’nın son yüzyılını değerlendiriyor. Prof. Dr. Ahmet Emre Bilgili ise hem “Haluk Hoca Döneminde Ayasofya” başlıklı yazıya hem de İlber Ortaylı ile yaptığı İstanbul söyleşisine imza atıyor. Emine Demir de Çürüksulu Ahmet Paşa Köşkü’nü konu ediniyor.
“Ekonomik ve Siyasî Hayat” bölümünde İstanbul Ticaret Odası’nın yüz yıllık ticaret serüveni, sanayinin gelişimi, Galata’dan finans merkezine dönüşüm, turizmin yüzyılı, sağlık tarihi, Ankara-İstanbul ilişkileri, belediye yönetimleri, spor, asırlık İstanbul markaları, iş dünyası ve 6-7 Eylül olayları gibi başlıklar yer alıyor. Bu bölümde Akansel Yalçınkaya, Hasan Büyükdede, Rahmi Deniz Özbay, Bülent Katkak, Sabahattin Aydın, Ahmet Emre Bilgili, Metin Çelik, Azmi Özcan, Ersin Şiyhan, Asude Alkallı, Bekir Berat Özipek ve Erhan Erken’in yazıları bulunuyor.
“Şehir ve Sosyal Hayat” bölümü ise İstanbul’un mimarisinden eğitim hayatına, dinî yaşamından gündelik hayata kadar geniş bir alanı kapsıyor. M. Sinan Genim Boğaziçi ve İstanbul mimarisini, Özge Bilge Kara Tophane’nin dönüşümünü, Mahmut Ak, Levent Şahin ve Sevtap İshakoğlu Kadıoğlu yükseköğretimi, Mustafa Gündüz eğitim hayatını, Necdet Subaşı dinî yaşamı ele alıyor. Mario Levi’nin kaleme aldığı “İstanbul’da Gündelik Hayat Nasıl Değişti?” başlıklı yazı ile Celile Eren Ökten’in “İstanbul’da Çocuk Olmak” çalışması da bu bölümde yer alıyor. Cumhuriyet dönemi İstanbul mutfağı Arif Bilgin, Aynülhayat Uybadın ve Kübra Sultan Yüzüncüyıl tarafından incelenirken, Hasan Taşçı da Prof. Dr. Sadettin Ökten ile İstanbul üzerine gerçekleştirdiği söyleşiyi kitaba taşıyor.
Kitabın son bölümü olan “Kültürün Başkenti” ise İstanbul’un kültür ve sanat hayatına odaklanıyor. İsrafil Kuralay kültür-sanat endüstrisini, Önder Küçükerman tasarım tarihini, F. Çiçek Derman gelenekli sanatları, Uğur Derman hat, ebru ve cilt sanatlarını, Bekir Bilgili matbuat tarihini, Emin Nedret İşli sahaf kültürünü, Âlim Kahraman edebiyatı, Abdulhamit Avşar radyo ve televizyon yayıncılığını, İhsan Kabil ile Kâmil Engin Yeşilçam’ı, Murat Sâlim Tokaç ve Murathan Yusufoğlu mûsikiyi, Şeyma Samur ise müvezzîliği ele alıyor.
SON ASRI KAYIT AMACI
Kitabın sunuş yazısında İstanbul Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Şekib Avdagiç, İstanbul'un son yüzyılda ekonomi, ticaret, kültür ve spor başta olmak üzere pek çok alanda önemli bir birikim oluşturduğunu belirterek, kitabın bu birikimi gelecek kuşaklara aktarmayı hedeflediğini ifade ediyor.
LEVİ’NİN SON METNİ
Ön sözde ise editör Prof. Dr. Ahmet Emre Bilgili, İstanbul üzerine çok sayıda çalışma bulunmasına rağmen, Cumhuriyet'in yüz yıllık dönemini bütünlüklü biçimde ele alan kapsamlı bir kaynak oluşturmayı hedeflediklerini belirtiyor. Kitabın hazırlık sürecine ilişkin dikkat çeken ayrıntılardan biri de Mario Levi'nin son yazısının bu eser için kaleme alınmış olması. Bilgili, “İstanbul'da Gündelik Hayat Nasıl Değişti?” başlıklı yazısını teslim ettikten yalnızca üç gün sonra hayatını kaybeden Levi'nin, kitabın hazırlanma sürecinde büyük bir titizlikle çalıştığını belirterek, bu yazının usta edebiyatçının son metni olduğunu ifade ediyor.