İdeal uyku süresi kişiye özel
“8 saat uyku” kuralı herkes için geçerli değil; kimi daha az, kimi daha fazla uykuya ihtiyaç duyarken, uzmanlar sağlıklı uykunun kişisel ihtiyaçlara göre değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor
Uyku, bedenin ve beynin kendini yenilemesi, günün yorgunluğunu atması ve yeni güne hazırlanması için temel ihtiyaçlardan biri. Ancak sağlıklı bir uyku söz konusu olduğunda yalnızca süresine odaklanmak yeterli değil. Az uyumak; yorgunluk, dikkat ve konsantrasyon sorunlarına yol açarken, gereğinden fazla uyumak da her zaman daha iyi dinlenmek anlamına gelmiyor. Bu nedenle kişinin ne kadar uyuduğu kadar, uyandığında kendisini nasıl hissettiği ve gün içinde ne kadar dinç olduğu da önem taşıyor.
Son yıllarda sıkça dile getirilen “günde 8 saat uyku” kuralı da herkes için geçerli olmayabilir. Harvard Medical School’da psikoloji alanında yardımcı doçent ve Center for Sleep and Cognition yöneticisi Dr. Tony Cunningham, uyku ihtiyacının kişiden kişiye değiştiğine dikkat çekerek, herkesin aynı süre uyuması gerektiği düşüncesinin doğru olmadığını belirtiyor. Cunningham’a göre bazı insanlar 5-6 saatlik uykuyla günlük yaşamlarını sağlıklı biçimde sürdürebilirken, bazı kişilerin 9, 10 hatta 11 saat uykuya ihtiyacı olabiliyor.
UYKU İHTİYACI KİŞİDEN KİŞİYE DEĞİŞİYOR
Cunningham, yetişkinler için genel olarak 7-9 saatlik uykunun makul bir hedef olduğunu ancak bunun bir ortalama olduğunu vurguluyor. Biyolojik ve fizyolojik farklılıklar nedeniyle bazı kişilerin daha az, bazılarının ise daha fazla uykuya ihtiyaç duyabileceğini belirtiyor. Bu nedenle ideal uyku süresini belirlerken yalnızca saate bakmak yerine kişinin gün içerisindeki durumunu değerlendirmek önem taşıyor. Sabah dinlenmiş uyanmak, gün içinde aşırı uykululuk yaşamamak ve dikkatini sürdürebilmek, uykunun yeterli olup olmadığı konusunda önemli ipuçları veriyor.
AZ UYUMAK DA FAZLA UYUMAK DA ETKİLİYOR
Yetersiz uyku, kişinin kendisini yorgun ve halsiz hissetmesine neden olabildiği gibi dikkat, hafıza ve karar verme becerilerini de olumsuz etkileyebiliyor. Özellikle düzenli olarak 7 saatin altında uyumanın çeşitli sağlık sorunlarıyla ilişkilendirildiği belirtiliyor. Ancak burada yalnızca uyku süresine değil, uykunun kalitesine de bakılması gerekiyor.
Cunningham’a göre kaliteli uykuyu belirleyen iki önemli mekanizma bulunuyor, uyku baskısı ve sirkadiyen ritim. Kişi ne kadar uzun süre uyanık kalırsa uyku baskısı o kadar artıyor ve uyudukça azalıyor. Sirkadiyen ritim ise beynin vücudun uyku ve uyanıklık döngüsünü düzenleyen biyolojik saati olarak görev yapıyor. Bu iki mekanizmanın uyum içinde çalışması, kaliteli bir uyku için önem taşıyor. Öte yandan daha fazla uyumanın her zaman daha fazla dinlenmek anlamına gelmediğini de unutmamak gerekiyor. Yeterli süre uyumasına rağmen sürekli yorgun uyanan kişilerde uyku kalitesini bozan başka bir neden bulunabiliyor. Bu nedenle uyku süresinin yanı sıra uykunun kesintisiz ve kaliteli olması da önem taşıyor.
İDEAL UYKU SÜRESİ NASIL ANLAŞILIR?
Cunningham, kişinin kendi uyku ihtiyacını anlaması için düzenli bir uyku düzeni oluşturmasını ve mümkün olduğunda alarm kullanmadan doğal şekilde uyanabileceği bir dönemi gözlemlemesini öneriyor. Bunun için kişinin birkaç gün boyunca uyku ve uyanma saatlerini takip etmesi, ilk günlerde oluşabilecek uyku açığını da hesaba katması gerekiyor.
Kişi birkaç günün ardından herhangi bir alarm veya dış etken olmadan yaklaşık aynı saatlerde uyanmaya başlıyorsa, bu süre kendi ideal uyku ihtiyacı hakkında fikir verebiliyor. Ancak bu yöntem herkes için uygulanabilir olmayabilir. Özellikle sürekli yorgun uyanma, gün içinde uyuklama, dikkat sorunları veya gece sık sık uyanma gibi sorunlar yaşanıyorsa yalnızca uyku süresini değiştirmek yerine altta yatan nedenin araştırılması gerekiyor.