RSV her yaştan insanı tehdit ediyor
RSV’nin her yaş grubunda görülebildiğine dikkat çeken Doç. Dr. Deniz Kızılırmak, enfeksiyonun özellikle bebekler, ileri yaştakiler ve kronik hastalığı bulunan kişilerde ağır seyredebileceğini belirtti. Kızılırmak ayrıca, Türkiye’de 0–5 yaş grubunda RSV’nin yıllık maliyetinin yaklaşık 24,2 milyar TL’ye ulaştığını ifade etti
Oldukça bulaşıcı olan Respiratuvar Sinsityal Virüs (RSV), solunum yollarını etkileyerek özellikle bebeklerde, ileri yaştaki kişilerde ve kronik hastalığı bulunanlarda ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Genellikle soğuk algınlığına benzer belirtilerle seyreden enfeksiyon, risk grubundaki kişilerde zatürre ve solunum yetmezliği gibi ağır tablolara neden olabiliyor. RSV’nin her yaş grubunda görülebildiğine dikkat çeken Türk Toraks Derneği Solunum Sistemi Enfeksiyonları Çalışma Grubu Yürütme Kurulu Üyesi Doç. Dr. Deniz Kızılırmak, virüsün belirtileri, bulaş yolları, risk grupları, tedavisi ve korunma yöntemlerine ilişkin bilgi verdi.
RSV’nin her yaşta görülebilen bir enfeksiyon olduğunu belirten Kızılırmak, “RSV, solunum yollarını etkileyen ve oldukça bulaşıcı bir RNA virüsüdür. Çocukların büyük çoğunluğu iki yaşına kadar en az bir kez bu virüsle karşılaşır. Ancak enfeksiyon kalıcı bağışıklık bırakmadığı için yaşam boyunca tekrar görülebilir. Sağlıklı genç erişkinlerde genellikle hafif belirtilerle seyrederken bebeklerde bronşiyolit ve zatürreye, ileri yaştaki veya kronik hastalığı bulunan kişilerde ise solunum yetmezliği, KOAH ve astım atakları ile kalp yetmezliğinin kötüleşmesine neden olabilir.” dedi.
RSV BELİRTİLERİ NELERDİR?
Kızılırmak, “RSV belirtileri genellikle virüsle karşılaştıktan 4-6 gün sonra başlar. Burun akıntısı, burun tıkanıklığı, öksürük, hapşırma, boğaz ağrısı, halsizlik ve ateş gibi soğuk algınlığına benzer şikâyetlerle kendini gösterir. Bebeklerde hızlı veya zor nefes alma, göğüs kafesinde çekilme, hırıltı, beslenmede azalma, aşırı uyku hâli ve dudaklarda morarma; erişkin ve yaşlılarda ise nefes darlığı, hırıltı, yüksek ateş, bilinç bulanıklığı ile KOAH, astım veya kalp hastalığı belirtilerinde artış dikkatle izlenmelidir. RSV; öksürme ve hapşırmayla yayılan damlacıkların yanı sıra virüsün bulunduğu yüzeylere temas edilip ellerin göz, burun veya ağza götürülmesiyle de bulaşabilir. Enfekte kişiler genellikle 3-8 gün boyunca virüsü bulaştırabilir. Bebeklerde ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde ise bu süre daha uzun olabilir. Türkiye’de RSV vakaları çoğunlukla kasım-nisan döneminde artış gösterir.” ifadelerini kullandı.
Risk grupları hakkında konuşan Kızılırmak, “RSV her yaşta görülebilse de ağır hastalık riski özellikle yaşamın ilk aylarında ve ileri yaşlarda artar. Bebeklerde altı aydan küçük olmak, prematüre doğum, doğuştan kalp veya kronik akciğer hastalığı, bağışıklık sisteminin zayıf olması ve nöromüsküler hastalıklar riski artırır. Erişkinlerde ise 75 yaş ve üzerindeki kişiler ile 50 yaşın üzerinde olup KOAH, astım, bronşektazi, kalp hastalığı, diyabet, kronik böbrek veya karaciğer hastalığı bulunanlar daha yüksek risk taşıyor. Kanser tedavisi görenler, organ nakli yapılanlar, bağışıklığı baskılanmış kişiler ve huzurevi ya da bakımevinde yaşayanlar da risk grubunda yer alıyor. Özellikle KOAH ve astım hastalarında RSV, ağır ataklara ve hastaneye yatışa yol açabilir. Bazı hastalarda bu atakların ardından akciğer fonksiyonları eski düzeyine dönemeyebilir.” dedi.
“YILLIK MALİYETİ 24,2 MİLYAR TL”
RSV’nin dünya genelinde önemli bir sağlık yükü oluşturduğunu söyleyen Kızılırmak, “Her yıl beş yaş altındaki çocuklarda yaklaşık 33 milyon RSV kaynaklı alt solunum yolu enfeksiyonu ve 3,6 milyon hastaneye yatış görülüyor. Yaklaşık 100 bin ölümün büyük bölümü düşük ve orta gelirli ülkelerde, özellikle altı aydan küçük bebeklerde gerçekleşiyor. Türkiye’de yapılan çalışmalar da çocuklardaki solunum yolu enfeksiyonlarının yaklaşık üçte birinde RSV’nin rol oynadığını gösteriyor. Ülkemizde 0-5 yaş grubundaki çocuklarda RSV’nin yıllık ekonomik yükü yaklaşık 24,2 milyar TL. Bu tutar, 2023 yılı SGK sağlık harcamalarının yaklaşık yüzde 4,6’sına karşılık geliyor. Özellikle erişkinlerde RSV testlerinin yeterince sık yapılmaması nedeniyle gerçek vaka sayısının daha yüksek olduğu düşünülüyor.” dedi.
RSV tedavisi hakkında da bilgi veren Kızılırmak, “RSV’yi doğrudan ortadan kaldıran ve rutin kullanılan bir antiviral tedavi bulunmuyor. Tedavide yeterli sıvı alımı, ateş kontrolü ve gerektiğinde oksijen ile solunum desteğinden yararlanılıyor. Antibiyotikler virüse karşı etkili değildir ve yalnızca bakteriyel enfeksiyon düşünüldüğünde hekim önerisiyle kullanılmalıdır. Korunmak için ellerin sık yıkanması, sık temas edilen yüzeylerin temizlenmesi, kapalı ortamların havalandırılması ve hastalık belirtisi olan kişilerin bebekler, yaşlılar ve kronik hastalarla yakın temastan kaçınması önemlidir.” ifadelerini kullandı.
KİMLER RSV AŞISI OLMALI?
RSV’ye karşı geliştirilen aşıların özellikle risk grubundaki kişiler için önem taşıdığını belirten Kızılırmak, “Yeni nesil RSV aşıları, virüsün hücreye girişinde rol oynayan F proteinini hedefler ve canlı virüs içermez. Özellikle 75 yaş ve üzerindeki kişiler ile 50-74 yaş arasında olup KOAH, astım, bronşektazi, kalp hastalığı veya bağışıklık baskılanması gibi risk faktörleri bulunan kişiler için önerilmektedir. Çalışmalar, aşıların alt solunum yolu hastalığı ve ağır hastalık riskini belirgin ölçüde azalttığını gösteriyor.” dedi.
Türkiye’de RSV aşısına erişimin hâlâ sınırlı olduğunu belirten Kızılırmak, “Aşıların maliyeti büyük ölçüde kişilerin kendisi tarafından karşılanıyor. Aşılar hekim reçetesiyle eczanelerden temin edilebiliyor ancak SGK geri ödeme kapsamında bulunmuyor.” diye konuştu. Kızılırmak, özellikle risk grubundaki kişilerin belirtileri önemsemesi gerektiğini vurgulayarak, “Nefes darlığı, hırıltı, belirgin halsizlik veya bilinç değişikliği görüldüğünde gecikmeden hekime başvurulmalıdır. Ayrıca kreş ve okula giden çocukların, hafif belirtileri olsa bile evdeki yaşlılar ve yenidoğanlar için bulaş kaynağı olabileceği unutulmamalıdır. Hastalık dönemlerinde yakın temas mümkün olduğunca sınırlandırılmalıdır.” ifadelerini kullandı.