Sıcaklık arttıkça klimaya da ihtiyaç artıyor
Avrupa'da aşırı sıcaklar binlerce kişinin ölümüne neden olurken Türkiye'de soğutma kaynaklı elektrik tüketimi iki yılda yüzde 26 arttı. TMMOB Makina Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi, artan sıcaklıklarla birlikte klimanın özellikle risk grupları için temel bir ihtiyaca dönüştüğüne dikkat çekti
Avrupa'da haziran ayının son haftasında etkili olan sıcak hava dalgası, ölüm verilerine de yansıdı. EuroMOMO verilerine göre 22-28 Haziran haftasında Batı Avrupa'da 10 bin 650'den fazla “fazladan ölüm” kaydedildi. Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi'nin verilerine göre ise Avrupa Birliği ve ilişkili ülkelerde son dört yılda 200 binden fazla kişi sıcak nedeniyle hayatını kaybetti.Aşırı sıcaklarla birlikte serinlemeye erişim de yeni bir eşitsizlik başlığı olarak tartışılıyor. Uluslararası Enerji Ajansı'nın verilerine göre Avrupa'da klima sahipliği yaklaşık yüzde 20 seviyesinde. Avrupa Birliği Ortak Araştırma Merkezi'nin 2023 yılı verilerini temel alan çalışmasına göre hanelerin yüzde 26'sı yaz aylarında evini konforlu bir sıcaklıkta tutamıyor. En düşük gelir grubunda bu oran yaklaşık yüzde 35'e yükseliyor.
TÜRKİYE'DE SOĞUTMA TALEBİ ARTIYOR
Türkiye'de de artan sıcaklıklarla birlikte soğutma için harcanan elektrik miktarı yükseliyor. Enerji düşünce kuruluşu Ember'ın analizine göre Türkiye'nin soğutma kaynaklı elektrik tüketimi 2022'ye kıyasla yüzde 26 artarak 2024 yılında 10 teravatsaate ulaştı.
Peki, klima artık bir konfor ürünü olmaktan çıkıp temel bir ihtiyaca mı dönüşüyor? TMMOB Makina Mühendisleri Odası (MMO) İstanbul Şubesi Mekanik Tesisat Komisyonu'nun değerlendirmesinde, artan sıcaklıklar ile sıcak hava dalgalarının sıklığı ve süresindeki artış nedeniyle klimanın özellikle yaşlılar, çocuklar, kronik hastalar ile sıcak iklim bölgelerinde yaşayanlar için “temel bir ihtiyaç haline geldiği” belirtildi. Açıklamada, “Uygun iç ortam sıcaklığının sağlanması; sağlık, yaşam kalitesi ve verimlilik açısından önem taşımaktadır.” ifadelerine yer verildi.
Klima kullanımının toplam maliyetinin cihaz bedeli, montaj, bakım ve elektrik tüketiminden oluştuğuna dikkat çekilen değerlendirmede, ilk yatırım maliyetinin yanı sıra sürekli enerji giderinin de dikkate alınması gerektiği belirtildi. Düşük gelirli hanelerin klimaya erişiminin zorlaştığına işaret edilen açıklamada, “Düşük gelirli haneler için klima erişimi zorlaşabilmekte ve sıcak hava koşullarına karşı korunmada sosyoekonomik eşitsizlikleri artırabilmektedir.” denildi.
KLİMA SEÇİMİ ENERJİ TÜKETİMİNİ ETKİLİYOR
Klima kapasitesinin kullanılacak mekâna uygun seçilmesi ve yüksek enerji verimliliğine sahip inverter teknolojili modellerin tercih edilmesi gerektiği belirtilen değerlendirmede, iç ve dış ünitenin hava sirkülasyonunu engellemeyecek bir konuma, yetkili servis tarafından kurallara uygun şekilde monte edilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
“Hatalı yer seçimi ve montaj enerji tüketimini olumsuz etkiler. Dış ünitenin doğrudan güneş almaması ve hava akışının önünün açık olması sistem verimini artırır.” ifadelerine yer verilen açıklamada, kullanım aşamasında filtrelerin düzenli temizlenmesi, kapı ve pencerelerin kapalı tutulması, güneş kazancının azaltılması ve iç ortam sıcaklığının yaz aylarında 24-26 derece aralığında ayarlanmasının enerji tüketimini düşüreceği belirtildi.
Açıklamada, “Klimada 1 derecelik sıcaklık artırım ve azalımı ortalama yüzde 7'lik enerji tasarrufu sağlar. Gereğinden büyük veya küçük kapasitede klima seçimi ile çok düşük sıcaklık ayarları elektrik tüketimini belirgin şekilde artırabilir.” denildi. Yatak odalarına konan klimalarda iç ünite ses seviyelerine özellikle dikkat edilmesi gerektiği belirtilirken Türkiye'de yılda toplam 3 milyon klima satıldığı bilgisi paylaşıldı.
BİR SAATLİK KULLANIMIN BEDELİ
Klimaların elektrik tüketimine ilişkin örneğe de yer verilen değerlendirmede, “Evlerde kullanılan en büyük kapasite olan 24.000 Btu/h bir klimanın yaklaşık 2 kW/h enerji çektiğini düşünürsek, yaklaşık KDV dahil 5,4 TL kW elektrik birim fiyatla saatte maksimumda 10,8 TL tüketir.” denildi. Cihazın enerji sınıfı, çalıştırma şekli ve süresi ile bina kabuğuna göre tüketimin değişebileceği belirtilerek, “Bu değerler pratikte uygulanan değerler olup farklı mühendislik çalışmaları ile minimize etmek mümkündür.” ifadelerine yer verildi.
FİLTRELER 2-4 HAFTADA BİR TEMİZLENMELİ
Klima filtrelerinin kullanım yoğunluğuna bağlı olarak 2-4 haftada bir temizlenmesi, cihazın genel bakımının ise yılda en az bir kez yetkili servis tarafından yapılması gerektiği belirtilen açıklamada, “Bakımsız klimalarda hava akışı azalır, enerji tüketimi yükselir ve soğutma performansı düşer. Ayrıca kirli filtreler; toz, bakteri, küf ve alerjenlerin iç ortama yayılmasına neden olarak solunum yolu rahatsızlıkları açısından risk oluşturabilir.” denildi.
Klimadan çok etkilenmemek için özellikle vücut terliyken klimalı ortamda dikkatli olunması gerektiğine işaret edilen değerlendirmede, “Cihazın önünde direkt bulunulmamalı veya klima kanatçık ve fan hızları ayarları yapılmalıdır.” uyarısına da yer verildi.