İklim krizi kadınları daha fazla yoksulluğa sürüklüyor

UN Women'ın yeni raporuna göre, dünya genelinde en az 1,5 milyar kadın ve kız çocuğu iklim krizinin yüksek risk oluşturduğu bölgelerde yaşıyor

20 Kasım 2026 - 07:10

Birleşmiş Milletler (BM) Kadın Birimi (UN Women), Antalya'da düzenlenen 31. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında yayımladığı yeni bilgi notunda, iklim krizinin kadınlar ve kız çocukları üzerindeki ağır etkilerine dikkat çekti.

Kasım 2026 tarihli rapora göre iklim değişikliği, çevresel yıkımın yanı sıra kadınların ekonomik güvencesizliğini, ücretsiz bakım emeğini ve şiddet riskini de artırıyor.

Raporda, dünya genelinde en az 1,5 milyar kadın ve kız çocuğunun iklim tehlikelerine yüksek düzeyde maruz kaldığı, ekonomik ve toplumsal eşitsizliklerin bu kırılganlığı daha da artırdığı belirtildi.

Rapora göre iklim krizinin en kötü senaryosunda 2050 yılına kadar 141 milyon kadın ve kız çocuğu daha aşırı yoksulluk içinde yaşayabilir.

Kadınların iklim kaynaklı ekonomik kayıpları erkeklere kıyasla daha yüksek. Yirmi dört düşük ve orta gelirli ülkeden elde edilen verilere göre, ortalama sıcaklıklardaki her 1 derecelik artış, kadınların toplam gelirlerinde erkeklere kıyasla yüzde 34 daha fazla kayıpla ilişkili.

İklim krizinin tarımsal üretimi ve geçim kaynaklarını tehdit etmesi, gıda güvensizliğini de derinleştiriyor. Raporda, en kötü iklim senaryosunda 2050 yılına kadar 185 milyon ek kadın ve kız çocuğunun gıda güvensizliğinden etkilenebileceği öngörülüyor. Erkekler ve erkek çocukları için bu sayının 147 milyon olması bekleniyor.

KURAKLIK CİNSEL ŞİDDET RİSKİNİ ARTIRIYOR

İklim krizinin etkileri kadınların güvenliğini de tehdit ediyor. Raporda yer verilen 14 ülkeden elde edilen veriler, uzun süreli aşırı kuraklığa maruz kalmanın ergen kız çocukları ve genç kadınlara yönelik cinsel şiddet olasılığında yüzde 21 artışla ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.

Geçim kaynaklarının kaybı, zorunlu yer değiştirme ve kaynak kıtlığı, toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti besleyen mevcut koşulları ağırlaştırıyor.

Çocuk yaşta evlilikler de iklim krizinin etkilediği alanlar arasında. Verilerin karşılaştırılabildiği 46 ülkenin 24'ünde çocuk yaşta evlilik oranlarının, daha nemli bölgelere kıyasla daha kurak bölgelerde yüksek olduğu belirlendi.

Buna karşılık bakım hizmetleri, sosyal koruma, eğitim ve mesleki beceri yatırımlarını içeren adil bir yeşil dönüşüm senaryosunda kadınlar, 2035 yılına kadar yaratılacak net yeni işlerin yüzde 66'sını üstlenebilir. Bu senaryo, kadınlar için 68 milyon ek istihdam olanağı anlamına geliyor.

SUYA ERİŞİM ZORLAŞIYOR

Rapora göre, evinde suya erişimi olmayan 1,8 milyar kişinin bulunduğu dünyada, bu hanelerin üçte ikisinde suyu temin etme sorumluluğunu kadınlar üstleniyor. Yüksek emisyon senaryosunda su toplamak için harcanan sürenin 2050 yılına kadar yüzde 30'a kadar artabileceği tahmin ediliyor.

Kadınlar ve kız çocukları, erkeklere kıyasla günde 2,5 kat daha fazla ücretsiz ev işi ve bakım emeği harcıyor. Afetlerin ardından çocukların, yaşlıların ve diğer aile üyelerinin bakımının da büyük ölçüde kadınlara kalması, ekonomik ve sosyal eşitsizlikleri derinleştiriyor.

EŞİTSİZLİK ALANI

İklim krizine karşı mücadelede finansman kaynaklarının dağılımı da önemli bir eşitsizlik alanı oluşturuyor.

Rapora göre 2024 yılında küresel iklim finansmanı yaklaşık 2 trilyon dolara ulaştı. Ancak bu kaynağın yüzde 95'i emisyon azaltımına yönelik çalışmalara ayrılırken, yüzde 78'i gelişmiş ekonomiler ve Çin'de yoğunlaştı.

Gelişmekte olan ülkelere sağlanan uluslararası iklim finansmanı 136,7 milyar dolarda kaldı. Oysa bu ülkelerin 2030 yılına kadar yılda 455 ila 584 milyar dolar finansmana ihtiyaç duyduğu tahmin ediliyor. Üstelik gelişmekte olan ülkelere sağlanan iklim finansmanının yaklaşık yüzde 70'i kredi biçiminde veriliyor. Bu durum, iklim krizinden etkilenen ülkelerin borç yükünü daha da ağırlaştırıyor.

Sosyal koruma alanındaki eşitsizlik de dikkat çekici. İklim değişikliğine karşı en kırılgan ülkelerde yaşayanların yalnızca yüzde 8,7'si en az bir sosyal koruma mekanizmasına erişebilirken, dünya genelinde 2 milyar kadın ve kız çocuğunun herhangi bir sosyal koruma sisteminden yararlanamadığı belirtiliyor.

İKLİM MÜCADELESİNDE KADINLAR

İklim mücadelesinde kadınların liderliği ve karar alma süreçlerine katılımı da raporun öne çıkardığı başlıklar arasında yer alıyor.

Ülkelerin iklim politikalarını ortaya koyduğu Ulusal Katkı Beyanlarının yüzde 73'ü kadınların iklim krizine katkılarını ve karşı karşıya kaldıkları riskleri kabul ediyor. Ancak bu politikaların yalnızca üçte birinden biraz fazlası söz konusu riskleri kapsamlı biçimde ele alıyor. Özellikle bakım, sağlık ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet konularının iklim politikalarında yeterince yer bulmadığı belirtiliyor.

Kadın çevre hakları savunucuları ise çevresel yıkıma karşı yürüttükleri mücadele nedeniyle şiddet ve baskıyla karşılaşıyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, son on yılda çevreyi savundukları için 751 kadın çevre hakları savunucusunun öldürüldüğü belgelendi.

UN Women, iklim krizine karşı mücadelenin kadınların haklarını, ekonomik güvencesini ve karar alma süreçlerine katılımını merkeze alan politikalarla yürütülmesi gerektiğini vurguluyor.

Raporda; kadın çiftçilerin toprak haklarının güvence altına alınması, iklim dirençli tarımın desteklenmesi, sosyal koruma sistemlerinin güçlendirilmesi ve bakım hizmetlerine yatırım yapılması temel politika önerileri arasında sıralanıyor.


ARŞİV