Kadıköy Sözlüğü (48)
Sadun Aksüt'ün babası kimdi? Kalamış Marina karşısındaki döner kavşakta adına dikilmiş anıt bulunan denizci kim? Kadıköy İskelesi’nde insanların yüzüne bakan Sait Faik ne düşünürdü?
S HARFİ
Sabahattin Kudret Aksal: 1920’de İstanbul’da doğan, 1943’te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe’den mezun olan, liselerde felsefe dersi veren, İstanbul Konservatuarı Müdürlüğü, Belediye Yazıişleri Müdürlüğü, Şehir Tiyatroları Müdürlüğü görevlerinde bulunan, şiir, öykü, deneme ve oyun alanlarında da birçok yapıt yaratan, uzun yıllar yaşadığı Beşiktaş’tan Kadıköy’e taşınan, burada sanatçı dostlarıyla Vagon Kahvesi gibi mekânlarda haftada birkaç kez buluşup uzun sohbetler yapan, Kadıköylü birçok yazar ve şairin hala o güzel sohbetlerini unutamadığı, 1993’te yaşamını yitiren yazar, şair.
Sadun Aksüt: 1932’de doğan ve 1935’te, 3 yaşındayken ailesiyle Kadıköy’e gelip Yeldeğirmeni’ne yerleşen, babası eski valilerden Ali Kemali Aksüt olan, 1940’lı yılların başında Uzunhafız Sokağı’nda rıhtıma inerken sağ koldaki arsaya babası tarafından 3.5 katlı bir apartman yaptırılan, ilk tambur derslerini Laika Karabey’den alan, Türk musikisine ait inceleme ve yayınları olan tamburi ve bestekar.
Sadun Boro: 1928’de Erenköy’de doğan, çocukluk ve gençlik yılları Caddebostan ve Marmara kıyılarında geçen, 1965’te Alman asıllı eşi Oda Boro ve kedisi Miço ile birlikte üç yıl süren dünya turuna çıkan, anılarını Pupa Yelken adlı kitapta toplayan, 2015 yılında, 85 yaşında hayata veda eden, Kalamış Marina karşısındaki döner kavşakta adına dikilmiş anıt bulunan denizci.
Safa Sokak: Ahmet Rasim’in eşi Sadberk Hanım’la beraber, cumbalı bir ahşap köşkte oturduğu, Rasim’in bohem hayatı yüzünden Zevk-u Safa adı verilen, sonradan yalnızca Safa’sı kalan, Şifa Sokak’ın karşısındaki, Hasırcıbaşı Caddesi’ne bağlanan sokak.
Safiye Ayla: 1907-1998 yılları arasında yaşayan, Etiler’de yaşayan, Suadiye’deki yazlığının, müzik toplantıları ve toplu meşk için dört bir yanını sedir ile kaplatan, eşi besteci Şerif Muhittin Targan’la birlikte Çiftehavuzlar’da deniz kıyısında bulunan Hacı Bekir Köşkü’nde de deniz sefası yapan, Çile Bülbülüm gibi şarkılarıyla efsane olan Türk sanat müziği sanatçısı.
Safiye Erol: 1902-1964 yılları arasında yaşayan, Fransız Mürebbiyeler Okulu’na girdikten sonra, 1914’te Haydarpaşa’daki Alman Lisesi’ne geçen, daha sonra gittiği Almanya’da felsefe doktorası yapan, Kadıköyü’ün Romanı, Ülker Fırtınası, Ciğerdelen ve Dineyri Papazı adlı romanları olan, “Kadıköy’ün daha köprü iskelesine ayak bastığımda kendimi evimin avlusunda gibi hissederim. Vapura girince bir komşunun salonundan farkı yoktu. Yan gelir, gazeteni okur, çayını, kahveni içersin. Bütün yolcularla selamlaşırsın. Kadıköy vapuru artık vapur falan değildir. O, özel misafirlere ait bir gazino, kulüp gibi bir şeydir” diyen Kadıköylü yazar, felsefeci, çevirmen.
Safvet Zeliha Hanım: Söğütlüçeşme Mahmut Baba Mezarlığı’nda kabri bulunan, Nâzım Hikmet’in dedesi Ferik Mustafa Celaleddin Paşa’nın (Konstany Borzecki) eşi olan, anneannesi.
Sahaf Dil Tarih: Fenerbahçe, İğrıp Sokak’ta yer alan, Sami Önal tarafından açılan Kadıköy’ün ilk sahaf dükkânı.
Sahrayıcedit Mezarlığı: Üç yolun birleştiği bir üçgende kurulan, Reşad Ekrem Koçu, Ayşe Saşa, Rauf Orbay, Fahrettin Kerim Gökay, Kemal Tahir gibi pek çok ünlü kişinin defnedildiği tarihi mezarlık.
Saint Euphemie Fransız Katolik Okulu: 1894’te, Fransa/ Oblates de l’Assomption’tan gelen 4 rahibenin kız yatılı okulu olarak kurduğu, Katolik nüfusa hizmet etmek amacını taşıyan, Rum, Ermeni, Levanten, Müslüman ve Yahudi öğrencilerin de eğitim gördüğü, 6 Ağustos 1911 tarihinde Yeldeğirmeni'nde çıkan büyük bir yangında ahşap yapıları zarar gören, onarılarak eğitime devam eden, I. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla 1914 yılında faaliyetlerine ara vermek zorunda kalan, 1935’te kapanarak Milli Eğitim Bakanlığına devredilen, ardından 3. Ortaokul adıyla yeniden açılan, 1956'dan itibaren Kemal Atatürk Ortaokulu adını alan, 1991-1992 eğitim öğretim yılında genel liseye dönüştürülen, 2012-2013 eğitim öğretim yılından bu yana ise Kemal Atatürk Anadolu Lisesi adını alan tarihi eğitim kurumu.
Sait Faik Abasıyanık: 1906-1954 yılları arasında yaşayan, ada vapuru yolcusu olan, fakat gözlem yapmak için sık sık Kadıköy İskelesi’ne uğrayan, “Kadıköy İskelesi’ne yorgun argın varıp oradaki kanepelerde uzun zaman oturdum. Ahbaplar geçti. Onlar beni görmemezlikten geleceklerine ben görmemezlikten geldim. Yine cigaramı yaktım. Selam verirlerse aldım. Vermezlerse sallamadım. Baktım durdum insanların yüzüne. Hani hikâye yazmak, onlara dair düşünmek için sanma! Sevmek için. Yüzlerine bakarak sevmek için” diyen, Burgazadalı usta yazar.
Sakallı Lütfü: Asıl Lütfü Seymen olan, Enis Batur’un “İstanbul sahafları için küçük bir kılavuz” adlı yazısında ‘kirli çıkın’ olarak nitelediği, Akmar Pasajı’nın karşısında küçük bir kişinin sahaf dükkânı olan, Kadıköy’ün simgelerinden biri haline gelmiş sahaf. 50 yılı aşkın süredir kitapların peşinden koşan, 2025’te 71 yaşındayken hayata gözlerini yuman sahaflığın duayeni.
Sakarya: 1934 yılında, Mustafa Kemal Atatürk’ün, Suadiye Plajı ve Gazinosu’nu ziyaret ettiği motorun adı.